Huyết áp thấp là một trong những vấn đề sức khỏe mà nhiều người gặp nhưng thường bị xem nhẹ, đặc biệt ở người trẻ. Mặc dù không “ồn ào” như huyết áp cao, huyết áp thấp lại khiến bạn mệt mỏi, choáng váng và đôi khi ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày. Vậy huyết áp thấp là gì? Nguyên nhân do đâu? Làm sao để nhận biết và điều trị đúng cách? Hãy cùng mình tìm hiểu thật đơn giản, dễ hiểu nhé!
Huyết áp thấp là gì?
“Huyết áp thấp” (trong y khoa gọi là hạ huyết áp – hypotension) là tình trạng áp lực máu trong động mạch thấp hơn mức bình thường, khiến máu không thể lưu thông một cách mạnh mẽ như cần thiết để đưa oxy và dưỡng chất đến các cơ quan quan trọng. Một chỉ số huyết áp thấp được chẩn đoán khi kết quả đo thường dưới 90/60 mmHg. (Mayo Clinic)
Không phải ai có huyết áp thấp cũng gặp triệu chứng — có người sống bình thường mà chẳng biết mình thấp huyết áp, nhưng nếu xuất hiện dấu hiệu khó chịu thì đó là lúc bạn nên lưu ý và xử lý. (Mayo Clinic)
Triệu chứng huyết áp thấp bạn nên biết
Huyết áp thấp có thể biểu hiện khác nhau tùy từng người. Một số triệu chứng phổ biến nhất là:
🔹 Choáng váng, mất thăng bằng
Bạn đứng lên hoặc ngồi dậy đột ngột là bị “chóng mặt” hoặc cảm giác như sắp ngất. (Cleveland Clinic)
🔹 Mệt mỏi, uể oải
Không chỉ đơn thuần là buồn ngủ, mà là cảm giác thiếu năng lượng, rất khó tập trung. (Cleveland Clinic)
🔹 Nhìn mờ hoặc hoa mắt
Đột nhiên thấy hình ảnh chập chờn, không rõ nét, nhất là khi thay đổi tư thế. (Cleveland Clinic)
🔹 Buồn nôn hoặc khó chịu ở bụng
Cảm giác này thường thấy ở những người huyết áp quá thấp hoặc tụt nhanh. (Cleveland Clinic)
🔹 Ngất xỉu hoặc gần ngất
Trong trường hợp huyết áp tụt quá nhanh, não không nhận đủ oxy sẽ gây ngất xỉu. (Mayo Clinic)
💡 Một số người huyết áp thấp còn cảm thấy da lạnh, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, hoặc kém tỉnh táo hơn bình thường. (Cleveland Clinic)
Nguyên nhân gây huyết áp thấp
Huyết áp thấp có thể xuất phát từ nhiều lý do khác nhau — từ những nguyên nhân đơn giản dễ khắc phục đến những tình trạng nghiêm trọng cần được chăm sóc y tế. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:
1. Thiếu nước / mất nước
Khi cơ thể bị thiếu nước do sốt cao, tiêu chảy, nôn mửa hoặc không uống đủ nước, lượng máu giảm khiến huyết áp tụt. (Mayo Clinic)
2. Chế độ ăn không cân bằng
Nếu cơ thể thiếu muối, chất dinh dưỡng hoặc không đủ năng lượng, huyết áp có thể xuống thấp hơn mức cần thiết. (Healthline)
3. Tác dụng phụ của thuốc
Nhiều loại thuốc, đặc biệt là thuốc điều trị huyết áp cao, một số thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc tim mạch, có thể làm huyết áp giảm. (Mayo Clinic)
4. Vấn đề tim mạch
Khi tim không bơm máu đủ mạnh — do rối loạn nhịp tim, suy tim hoặc tổn thương van tim — huyết áp có thể thấp kèm triệu chứng. (www.heart.org)
5. Rối loạn nội tiết
Các vấn đề về tuyến giáp, tuyến thượng thận, thiếu đường huyết hoặc các bệnh nội tiết khác cũng góp phần gây huyết áp thấp. (Healthline)
6. Tư thế đột ngột
Nhiều người bị hạ huyết áp tư thế (orthostatic hypotension) — huyết áp giảm khi đứng lên quá nhanh sau khi ngồi hoặc nằm lâu. (Mayo Clinic)
Ai dễ bị huyết áp thấp hơn?
Bạn có thể có nguy cơ huyết áp thấp cao hơn nếu:
✔ Tuổi cao (lớn hơn 65)
✔ Đang mang thai
✔ Đang sử dụng thuốc tim mạch hoặc thuốc điều trị cao huyết áp
✔ Bị tiểu đường, Parkinson hoặc các bệnh ảnh hưởng thần kinh
✔ Ít vận động hoặc nằm lâu một chỗ
✔ Dễ mất nước (tập luyện mạnh, sống ở nơi nóng) (Mayo Clinic)
Huyết áp thấp có nguy hiểm không?
Huyết áp thấp không luôn nguy hiểm, đặc biệt nếu bạn không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều người sống với chỉ số huyết áp thấp mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu huyết áp thấp gây triệu chứng như chóng mặt, ngất hoặc mệt mỏi kéo dài, điều đó có thể là dấu hiệu bạn không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cho não và cơ quan — lúc này cần được xem xét y tế. (Mayo Clinic)
Trong trường hợp cực kỳ nghiêm trọng, huyết áp quá thấp có thể dẫn tới sốc — shock — một tình trạng y tế cấp cứu vì cơ quan không nhận đủ máu. (Mayo Clinic)
Chẩn đoán huyết áp thấp như thế nào?
Việc xác định huyết áp thấp thường bắt đầu bằng việc đo huyết áp đơn giản bằng máy đo huyết áp. Nếu huyết áp bạn nhiều lần dưới 90/60 mmHg, bác sĩ sẽ xem xét nguyên nhân và triệu chứng đi kèm. (nhs.uk)
Nếu cần, bác sĩ có thể yêu cầu:
- Xét nghiệm máu để kiểm tra điện giải, đường huyết, chức năng tuyến giáp
- Đo huyết áp tư thế (nằm – ngồi – đứng)
- Theo dõi huyết áp liên tục suốt ngày
- Xét nghiệm tim để loại trừ rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương tim
Cách điều trị huyết áp thấp tại nhà và kinh nghiệm sống
Với nhiều trường hợp huyết áp thấp nhẹ và không gây triệu chứng khó chịu, bạn có thể thử những cách sau để cảm thấy tốt hơn:
🥤 Uống đủ nước mỗi ngày
Giữ cơ thể đủ nước giúp tăng lượng máu lưu thông, từ đó giúp huyết áp ổn định hơn. (Healthline)
🍲 Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày
Thay vì 3 bữa lớn, ăn nhiều bữa nhỏ có thể giúp tránh tụt huyết áp sau ăn ở người lớn tuổi. (HSE.ie)
🧂 Tăng muối vừa phải
Mức muối phù hợp có thể giữ nước và tăng huyết áp nhẹ — nhưng nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu bạn có bệnh tim mạch. (Healthline)
🚶♂️ Thay đổi tư thế từ từ
Khi đứng lên, bạn nên ngồi dậy rồi đứng chậm rãi để tránh chóng mặt do tụt huyết áp tư thế. (HSE.ie)
🧦 Mang vớ ép (compression stockings)
Vớ ép nhẹ giúp máu không dồn xuống chân quá nhiều khi đứng lâu, giúp bạn đỡ choáng hơn. (HSE.ie)
Khi nào cần đi khám bác sĩ ngay?
Bạn nên đi khám hoặc tới cơ sở y tế càng sớm nếu:
✔ Đột ngột ngất, té ngã
✔ Mệt mỏi quá mức kèm rối loạn định hướng
✔ Huyết áp tụt kèm đau ngực, khó thở
✔ Rối loạn thị lực kéo dài
✔ Tụt huyết áp nghiêm trọng sau chấn thương, mất nước hoặc dùng thuốc mới
✔ Triệu chứng kéo dài không cải thiện dù đã thay đổi lối sống
Việc khám sớm giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân gốc rễ và điều trị đúng hơn, tránh biến chứng dài hạn. (Mayo Clinic)
Huyết áp thấp không nhất thiết là một vấn đề nguy hiểm nếu bạn thấy khỏe và không có triệu chứng kéo dài. Nhưng nếu bạn thường xuyên cảm thấy chóng mặt, mệt mỏi, hụt hơi hoặc ngất xỉu, đó là lúc bạn nên quan tâm hơn tới sức khỏe tim mạch của mình.
👉 Hãy đo huyết áp đều đặn, điều chỉnh lối sống lành mạnh và trao đổi với bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường — vì việc phát hiện sớm luôn giúp bạn chăm sóc sức khỏe tốt hơn mỗi ngày nhé! 💛